Οι προβολές των "Αμαρτωλών Κρανίων" στην Κάρπαθο - Του Μανώλη Δημελλά

Τελικά όσα χρόνια κι αν περάσουν οι ψυχές που χάθηκαν άδικα δεν ησυχάζουν αν δεν πάρουν τη θέση τους στην ιστορία.

Έτσι και με τους τρεις Σποϊτες, που τουφεκίστηκαν από τους Γερμανούς στις αρχές Νοέμβρη του '43. Από τότε πέρασαν επτά δεκαετίες μέχρι τα τρια παληκάρια να ξεθαφτούν από τον πρόχειρο τάφο και να επιστρέψουν στο χωριό τους.

Όλα ξεκίνησαν το 2012, μετά από πρόταση του ερευνητή Ηλία Βασιλαρά. Τότε αποφασίσαμε να ασχοληθούμε το θέμα δίχως φοβίες και στερεότυπα και έτσι καταλήξαμε στη δημιουργία ενός ντοκιμαντέρ με θέμα την ιστορία που οδήγησε στον τουφεκισμό αλλά και τις φάλσες φήμες-σκιές που όλα αυτά τα χρόνια σκέπαζαν τους τρεις εικοσάχρονους.

Ο τίτλος της σαραντάλεπτης ταινίας "Αμαρτωλά Κρανία;" θέλει να προκαλέσει ερωτηματικά και να κάνει τους θεατές να αμφιβάλλουν σε όλα εκείνα που σπέρνουν οι φήμες και ανάλογα με τις περιστάσεις μπορούν να θεωρηθούν δεδομένες.

Έτσι και με τους τρεις νέους Σποϊτες, τίποτα δεν αποδεικνύεται κι όμως ήταν πιο βολικό να συρθούμε πίσω από τη λογική και τους κανόνες των κατακτητών κι έπειτα να σκύψουμε σιωπηλά το κεφάλι.

Το ντοκιμαντέρ έκανε πρεμιέρα τον Μάρτιο 2015 στο διαγωνιστικό πρόγραμμα του 17ου φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, ταξίδεψε και συνεχίζει να παρουσιάζεται σε πολλές Ελληνικές πόλεις.

Με πρωτοβουλία του Καρπαθιακού Οργανισμού Πολιτισμού και Άθλησης πραγματοποιήθηκαν δυο επίσημες προβολές στο νησί.

Πρώτη, τιμητική προβολή, έγινε στο χωριό της καταγωγής των νεκρών παιδιών, στο Σπόα στις 20 Αυγούστου, με συμμετοχή στην παραγωγή της εκδηλώσεως των Πολιτιστικών και Αθλητικών Συλλόγων των Σπόων αλλά και των Απανταχού Σποϊτων της Αμερικής και της Αθήνας.

Μετά την προβολή παρουσιάστηκαν ιστορικά στοιχεία και ο καθηγητής λαογραφίας πανεπιστημίου Αθηνών Μηνάς Αλ. Αλεξιάδης ανέπτυξε το θέμα. Ο Ηλίας Βασιλαράς διάβασε την μελέτη του καθηγητή Νεώτερης Ιστορίας του Παν. Αθηνών Χαράλαμπου Μπαμπούνη και αφορά τον τουφεκισμό των τριων Σποϊτών και στη συνέχεια ακολούθησε ανοιχτή συζήτηση, εκεί ακούστηκαν και καταγράφησαν όλες οι απόψεις.

Η ταινία τεκμηρίωσης στη συνέχεια κατέβηκε στα Πηγάδια και στις 25 Αυγούστου 2015 προβλήθηκε στο "Ποσειδώνιο Δημοτικό Αμφιθέατρο".

Η καταγραφή και η αποκάλυψη της ιστορίας που εξατμίζεται σαν ατμός, μα και η αλήθεια που κρύβεται ή ακόμη χειρότερα μεταμορφώνεται σε έναν άθλιο εφιάλτη και θολώνει τις ανθρώπινες αισθήσεις, ήταν από την πρώτη στιγμή ο στόχος μας.

Προχωρήσαμε με τους κατοίκους των Σπόων πρώτους, να θέλουν την αποκατάσταση της μνήμης των τριων σκοτωμένων συγχωριανών τους και εμείς αγγίξαμε δίχως στερεότυπα και παρωπίδες το δύσκολο θέμα.

Φτάσαμε μέχρι το τέλος. Η έρευνα, η ψυχή και όλο μας το είναι, μάς οδήγησαν στο λάκο πίσω από το νεκροταφείο Πηγαδίων.

Σε εκείνη τη θέση τους έστησαν στα τρια μέτρα, τους δολοφόνησαν και έπειτα τους σκέπασαν με χώμα.

Εκεί, στο ίδιο σημείο, παρέμειναν 70 χρόνια θαμμένοι.

Αρωγούς, τόσο ηθικά όσο και οικονομικά, στην προσπάθεια μας είχαμε και τρεις από τους συγγενείς των τουφεκισμένων, τον Νίκο Πιπέρη, την Σοφία Σισαμή-Δημάρχου και τον Νίκο Παπαμηνά.

Σήμερα τα καταφέραμε και είμαστε περήφανοι, όχι μόνο γιατί παρουσιάζουμε την ιστορία των δυό Μανωλήδων και του Πάχου, αλλά γιατί τα τρια αδικοσκοτωμένα παιδιά επιτέλους επέστρεψαν στο χωριό τους.

Αν έμεινε κάτι πέρα από την έντονη συγκίνηση είναι οι απορίες, οι προβληματισμοί και η προσπάθεια νέων και πιο παλιών Καρπάθιων να ξεχωρίσουν την αλήθεια από τους μύθους.

Για τα "Αμαρτωλά Κρανία" υπάρχουν απαντήσεις για τις Αμαρτωλές Κοινωνίες;

αναρωτήθηκε φωναχτά ο θεατής Γιώργος Χατζηκουτσός όταν ολοκληρώθηκαν οι τίτλοι της ταινίας και άνοιξαν τα φώτα στο Δημοτικό Αμφιθέατρο...

 Manolis Dimellas