5η του Οκτώβρη ή μήπως Οχτώβρη; Του Μανώλη Δημελλά

Φέτος στις 5 του Οκτώβρη δεν θα γίνουν μαθήματα στα σχολεία, επιλέχτηκε ως Πανελλήνια Ημέρα Σχολικού Αθλητισμού και έτσι το πρόγραμμα θα ακολουθήσει δράσεις με θέμα: «Σχολικός Αθλητισμός – Συμμετέχω και μαθαίνω τα Ολυμπιακά Ιδεώδη μέσα από τα Ολυμπιακά και τα Παραολυμπιακά Αθλήματα».
Επίσης η 5η του Οχτώβρη έχει καθιερωθεί από το 2002, ως διεθνή μέρα κατά της πορνείας και του τράφικινγκ, ενώ και η UNESCO από το 1994, την έχει αναγνωρίσει ως την παγκόσμια μέρα των δασκάλων.
Πόσα γεγονότα έχουν συμβεί μια 5η του Οχτώβρη κι όμως ξέφτισαν ή ακόμη χειρότερα σβήνουν επικίνδυνα από τη μνήμη μας και χρειάζεται μια γιορτή για να τα θυμηθούμε;
Ευτυχώς η Κάρπαθος δεν λησμονεί τον ξεσηκωμό που οδήγησε στην απελευθέρωση του ησιού και είχε αφετηρία μια ξεχωριστή Πέμπτη, στις 5η Οχτώβρη 1944.
"Όλοι, άνδρες, γυναίκες και παιδιά ξεχύνονται στους δρόμους, χωρίς να δειλιάσουν. Νέοι και ηλικιωμένοι ήσαν οπλισμένοι. Κιβώτια χειροβομβίδες, σφαίρες, όλμοι μαζεύονται σε λίγες ώρες από τα γύρω βουνά. Η στιγμή ήταν κρίσιμη, αλλα και ιερά συγχρόνως. Αιώνες και χρόνια περιμέναμε μια τέτοια στιγμή για να ελευθερωθούμε..." θα γράψει με αφορμή τον 25 εορτασμό από τον σύλλογο Μενετιατών (1969), ο δάσκαλος Ιωάννης Οθείτης, ένας από τους πρωτεργάτες της καρπαθιακής επαναστάσεως.
Ενώ στο 1ο Πρακτικό της Επαναστατικής Επιτροπής συμειώνεται:
"Σήμερα 5η του Οκτωβρίου 1944, και ημέρα της εβδομάδας Πέμπτη, ευθύς αμέσως μετά την αποχώρηση των Γερμανικών στρατευμάτων από την Κάρπαθο, ομάς δημοτών προστρέξασα εις τον περίβολο της εκκλησίας του κεντρικού ναού, εκάλεσε δια κωδωνωκρουσιών τον λαό, όστις προσήλθε συγκεντρωθείς εις τον Ιερό Ναό Κοιμήσεως Θεοτόκου (Μενετές)...".
Και ένας απο τους μενετιάτες οπλοφόρους, ο Αναστάσης Άγγελος, θα πει με βουρκωμένα μάτια: “αγράμματοι, με μπαλωμένα παντελόνια και μια κουλούρα στο χέρι, έτσι ξεσηκωθήκαμε...”.
Αυτός ο ξεσηκωμός έφερε την ενσωμάτωση με τη μάνα Ελλάδα οκτώ μήνες νωρίτερα από τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα και μετέτρεψε το νησί σε έναν φιλόξενο τόπο για κυνηγημένους και πεινασμένους πρόσφυγες! Η στιγμή είναι μοναδική αφού συμβαίνει έπειτα από 580 χρόνια τουρκικής κατοχής και ακολούθησαν 32 πραγματικά δύσκολα Ιταλικά χρόνια. Τότε το νησί ολομόναχο αποφάσισε! Ντύθηκε με τη γαλανόλευκη και μύρισε Ελλάδα.
Χωρίς να μειώνεται η δράση και η συμμετοχή όλων των χωριών και των αγωνιστών καρπάθιων, ο ξεσηκωμός της 5ης Οχτώβρη 1944 στις Μενετές, μα και όλων των δραματικών γεγονότων που ακολούθησαν και οδήγησαν στα Ελευθέρια της Καρπάθου, αποτελεί το κορυφαίο γεγονός της πρόσφατης καρπαθιακής ιστορίας.
Μήπως τα μαθητικά βιβλία της ιστορίας εκτός από τα μεγάλα και κομβικά γεγονότα θα έπρεπε να αφιερώνουν και ένα μικρό τμήμα τους στις κορυφαίες στιγμές των μικρών τόπων;
Η απορία δεν είναι σημερινή, πολλοί είναι οι εκπαιδευτικοί, οι δάσκαλοι (και όχι μόνο αυτοί) που νιώθουν τον παλμό της ιστορίας και αναρωτιούνται, χωρίς ωστόσο να μπορούν να απαντήσουν στην εύλογη απορία. Ευτυχώς η καρπαθιακή 5η του Οκτώβρη, δεν πνίγηκε στις ανάγκες της καθημερινότητας, με συντονισμένες ενέργειες του Συλλόγου Απανταχού Μενετιατών και με τη βοήθεια του βουλευτή Κανονάρχου, έγινε η επίσημη γιορτή της Καρπάθου (με το Βασ. διάταγμα 157, απο τις 25/2/1969).
Αλλά και η τοποθέτηση του ανδριάντα-συμβόλου της Επαναστάσεως το 1984 στις Μενετές (μια ιδέα του γιατρού Δ. Χατζηδημητρίου), ακόμη και η διπλή επίσκεψη του πρόέδρου της Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλου στις Μενετές, που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του καθηγητή λαογραφίας Μηνά Αλ. Αλεξιάδη αλλά και η αδιάκοπη γιορτή από τον Δήμο Καρπάθου και από τον σύλλογο αποδήμων Μενετιατών Καρπάθου Αττικής, δεν αφήνει τη μνήμη να διαγράψει και να στρεβλώσει τις μοναδικές ιστορικές στιγμές.
Όμως η 5η του Οχτώβρη είναι γεμάτη από μικρά και μεγάλα, παράξενα ή τραγικά παγκόσμια γεγονότα και όλα τους πασχίζουν να σταθούν στην άκρη του μνημονικού μας και να κλέψουν μια στιγμή από το αχόρταγο παρόν μας!
Ήταν στο μακρινό 1582, όταν οι μέρες από 5 μέχρι και 15 Οκτωβρίου διαγράφτηκαν από τα ημερολόγια και είπαν ότι δεν έπρεπε να υπάρχουν!
Το παλιό Ιουλιανό ημερολόγιο έπειτα από χρήση 1.600 ετών βρέθηκε λανθασμένο και για να το διορθώσει ο Πάπας Γρηγόριος δήλωσε ότι μετά τις 4 του Οκτώβρη 1582 επρόκειτο να ακολουθηθεί η 15 Οκτωβρίου 1582! Οι περισσότερες Καθολικές χώρες δεν υιοθέτησαν αμέσως το νέο ημερολόγιο που καθορίστηκε από την παπική Βούλα, αλλά πολύ αργότερα, έτσι οι παραπάνω 10 ημέρες εκείνης της χρονιάς δεν κατάφεραν να σβήσουν.
Οι αντιδράσεις για το Γρηγοριανό ημερολόγιο ήταν έντονες, καθώς οι μη Καθολικές χώρες αρνήθηκαν να υιοθετήσουν μια καθολική εφεύρεση. Οι χώρες που το υιοθέτησαν από τις 15 Οκτωβρίου 1582 ήταν μόνο η Ιταλία, η Πολωνία, η Ισπανία και η Πορτογαλία. Χρειάστηκε ένας περίπου αιώνας για να υιοθετηθεί από τα πρoτεσταντικά κράτη, ενώ Αγγλία και Αμερική το αποδέχτηκαν το 1752. Το ίδιο συνέβη και στην Ανατολή, όπου όλα τα ορθόδοξα κράτη συνέχισαν να ακολουθούν το Ιουλιανό έως τον 20ο αιώνα. Στην Ελλάδα, το Γρηγοριανό ημερολόγιο εφαρμόστηκε το 1923, όταν η 16η Φεβρουαρίου ονομάστηκε 1η Μαρτίου. Όσο για την Εκκλησία της χώρας μας, αυτή το εφάρμοσε στο εορτολόγιο της το 1924.
Μέσα στη θύελλα του ακούραστου χρόνου στη συνολική ανάμνηση απομένουν μόνο τα πολύ μεγάλα γεγονότα, όμως ακόμη κι αυτά συνήθως αφορούν μικρές κοινότητες ανθρώπων ενώ για τους πολλούς εξακολουθούν να παραμένουν άγνωστα.
1744, βυθίζεται το HMS Victory, το αρχαιότερο πλοίο και ναυαρχίδα του στόλου του Ηνωμένου Βασιλείου. Παραδίπλα ταξίδευαν ήταν 16 πολεμικά πλοία που όμως κατάφεραν να περάσουν τη Μάγχη, αντίθετα το HMS Victory χάθηκε μέσα στην θαλασσοταραχή και για πολλά χρόνια κουβεντιαζόταν σαν ένας θρύλος.
1789, οι γυναίκες του Παρισιού πραγματοποίησαν μια ιστορική πορεία ως το Ανάκτορο των βερσαλλιών και ήρθαν αντιμέτωπες με τον Λουδοβίκο ΙΣΤ. Ζητούσαν ψωμί και υποχρέωσαν το βασιλιά και την αυλή του να μεταφερθούν στο Παρίσι.
1910. Η Επανάσταση στην Πορτογαλία ανέτρεψε την μοναρχία και εγκαθίδρυσε τη δημοκρατία. Ο ξεσηκωμός ξεκίνησε ως στρατιωτικό πραξικόπημα, στο οποίο έπειτα εντάχθηκαν κάποιοι πολίτες και δημοτικοί φρουροί, που επιτέθηκαν στη βασιλική φρουρά και το βασιλικό παλάτι, ενώ τα κανόνια από ένα πολεμικό πλοίο προστέθηκαν στην δύναμη των δημοκρατικών. Σε αυτά τα γεγονότα δεν φαινόταν ιδιαίτερα εμφανής η λαϊκή αντίδραση. Η εικόνα από την πλατεία μπροστά από το Δημαρχείο στη Λισαβόνα, όπου συνέβη η ανακήρυξη της Δημοκρατίας, δεν είχε κατακλυστεί από πλήθος, και μάλιστα ορισμένοι στο στρατό φοβήθηκαν ότι οι ενέργειές τους θα δεν θα ήταν επιτυχημένες. Ένας Δημοκρατικός στρατιωτικός, ο ναύαρχος Κάντιντου ντους Χέις, αυτοκτόνησε όταν πίστεψε ότι η επανάσταση απέτυχε.
Το 1930, συνετρίβει στο παρθενικό υπερατλαντικό του ταξίδι το 223 μέτρα τεράστιο Βρετανικό αερόπλοιο dirigible το R- 101, και ήταν στις του 5 Οκτώβρη! Όταν έπεσε πετούσε πάνω από το Μποβέ της Γαλλίας και σκοτώθηκαν 48 από τους 54 επιβαίνοντες.
Το 1962 οι Beatles κυκλοφορούν το πρώτο τους τραγούδι με τίτλο «Love Me Do».
Το 1968, στις 5 Οχτώβρη, δημιουργήθηκε η παράνομη οργάνωση IRA (Ιρλανδικός Δημοκρατικός Στρατός) με σκοπό την ανεξαρτησία της Βόρειας Ιρλανδίας. Στις 28 Ιουλίου 2005 ανακοινώθηκε η διακοπή της δράσης του.
Στην Ελλάδα, το 1981, γίνεται η πρώτη ανοιχτή συγκέντρωση του Α. Παπανδρέου στην Πάτρα. Τότε έπεσε το γνωστό σύνθημα "Αλλαγή". Οι εκλογές της 18ης Οκτωβρίου έγιναν το σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής, ωστόσο το Πασοκ είχε την απόλυτη πλειοψηφία με 48% και 172 έδρες!
Στις 5 Οκτώβρη (1864) γεννήθηκε ο πατέρας του κινηματογράφου Λουίς Λυμιέρ, ενώ το 1859 η δημοσιογράφος-συγγραφέας Helen Churchill Candee που επέζησε από το ναυάγιο του Τιτανικού. Το 1895, γεννήθηκε η παράξενη θεία της Jackie Kennedy, η Edith Ewing Beale. Αλλά και το 1887 ο René Cassin, Γάλλος δικηγόρος, πρόεδρος δικαστηρίου Ανθρωπίνων δικαιωμάτων που βραβεύτηκε το 1968 με το Νόμπελ Ειρήνης.
Όμως μια 5η του Οκτώβρη γεννήθηκαν και δυο serial killer!
Ο φονιάς, βιαστής και απαγωγέας Angelo Antony Buono (October 5, 1934 – September 21, 2002) και ο νεκρόφιλος Γερμανός δολοφόνος Beate Schmidt (γεννημένος Wolfgang Schmidt στις 5 Οκτωβρίου 1966).
Όπως κι αν γραφτεί και να διαβαστεί, Οχτώβρης ή Οκτώβρης, δεν χάνει τη σημασία του.
Η 5η μέρα του μήνα δεν λησμονιέται αφού χαρακτηρίζει μοναδικές στιγμές και εκείνες αξίες που χαρακτηρίζουν και εξελίσσουν το ανθρώπινο είδος.