Καρπάθιος κυβερνήτης...αστεροσκοπείου; Του Μανώλη Δημελλά

"Ήμουν περίπου 7 ετών μέσα σε ένα αεροπλάνο της TWA Β-707 και πετούσα για την Αθήνα. Βρέθηκα μια στιγμή στο πιλοτήριο κατά τη διάρκεια της πτήσης. Λοιπόν, αυτό ήταν! Η σπίθα είχε πια ανάψει"!

Πρόκειται για έναν καρπάθιο πιλότο, που μέχρι σήμερα έχει γράψει περισσότερες από 10.000 ώρες στον αέρα και σήμερα πετάει ψηλά πολύ πάνω από τα σύννεφα ένα αεροπλάνο...αστεροσκοπείο.

Είναι ο Απερίτης Μανώλης Αντιμισιάρης.

Γεννήθηκε το 1961 στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μιλάει ελληνικά, ωστόσο η αγγλική γλώσσα του είναι πολύ πιο εύκολη.

Πέρασε σχεδόν όλα τα παιδικά του καλοκαίρια στην Κάρπαθο. Και όπως λέει με καμάρι: "ακόμη και το περασμένο καλοκαίρι ήμουν στο νησί. Είχα πετάξει ένα αεροσκάφος 747 μέχρι το Αμβούργο στη Γερμανίας και από εκεί έβγαλα εισιτήριο και έφυγα αμέσως για τη Κάρπαθο".  Δεν είχε ειδοποιήσει κανέναν και  έτσι έκανε μια ευχάριστη έκπληξη σε όλους, ακόμη και στη μητέρα του.

Ο Μανώλης, γνωστός στη NASA ως Manny, έχει καταγωγή από το Απέρι. Η μητέρα του, Άννα Χατζηκωνσταντή  και τα δυο αδέλφια του, ο Μπίλι Aντιμησιάρης και ο Γιώργος Χατζηκωνσταντής σήμερα ζουν στα Πηγάδια.

Έκανε στρατιωτικές σπουδές στο ROTC, αλλά και στο Πανεπιστήμιο Rutgers, και από εκεί απέκτησε  Bachelor of Arts στην Ψυχολογία και στη διαχείριση ανθρωπίνων πόρων.

Η καριέρα του ξεκίνησε από την Αμερικανική Πολεμική Αεροπορία, ως πλοηγός σε ένα βομβαρδιστικό αεροσκάφος Β-52. Πέταξε επίσης τα γνωστά κατασκοπευτικά E - 3 AWACS, σε περισσότερες από 40 αποστολές υποστήριξης μάχης κατά τη διάρκεια της επιχείρησης "Καταιγίδα της Ερήμου". Στον πόλεμο του Περσικού Κόλπου, το 1991.

Σήμερα ο Μανώλης  Aντιμησιάρης είναι πιλότος και ο πλοηγός του πληρώματος πτήσης της Διεύθυνσης Πτητικής Εκμετάλλευσης πτήσης, στο Ερευνητικό Κέντρο Armstrong της NASA.

Είναι ένας από τους πιλότους του ιδιαίτερα τροποποιημένου 747SP Boeing που φτάνει σε ύψος τα 13.000 μέτρα και χρησιμεύει ως πλατφόρμα για το στρατοσφαιρικό Παρατηρητήριο υπερύθρης Αστρονομίας, το γνωστό από τα αρχικά του, SOFIA! (Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy)

Στη NASA πετάει επίσης ένα αεροσκάφο Beechcraft King Air B200 που φτάνει μέχρι και 35.000 πόδια, επίσης το τζέτ Gulstream 3, που αγγίζει τα 45.000 πόδια και είναι πλοηγός για αποστολές της NASA με ένα DC-8, πρόκειται για αεροσκάφος που έχει διαμορφωθεί σε ένα μοναδικό ιπτάμενο ερευνητικό εργαστήριο του διαστήματος.

Ποιο είναι το πρόγραμμα SOFIA;

Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα αστρονομικό αεροπλάνο.

Οι φακοί των επίγειων τηλεσκοπίων μπορεί να είναι τεράστιοι αλλά οι εικόνες που μας δίνουν είναι πολλές φορές παραμορφωμένες εξαιτίας της ατμόσφαιρας.

Τη λύση στο παραπάνω πρόβλημα έδωσε το πρόγραμμα SOFIA (Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy) της NASA, με τη τοποθέτηση ενός τηλεσκοπίου (19-ton, 2,5 μέτρων, γερμανικής κατασκευής. Η συντήρηση ή η επισκευή τους είναι επικίνδυνη και πολυέξοδη διαδικασία), τοποθετημένο σε ένα Boeing 747, το οποίο  πετάει ψηλά πάνω από τα σύννεφα, αφήνοντας "από κάτω του" το 99% των υδρατμών της ατμόσφαιρας, που απορροφούν την υπέρυθρη ακτινοβολία.

Με αυτόν τον τρόπο οι αστρονόμοι του προγράμματος SOFIA  μπορούν να ανιχνεύουν υπέρυθρα σήματα για να μελετήσουν μεταξύ άλλων τη χημεία διαστρικών αστεριών, την ατμόσφαιρα πλανητών, κομήτες, όπως το νεφέλωμα Minkowski 2-9 που δεν είναι πολύ κοντά μας! Μοιάζει με πεταλούδα (Butterfly Nebula) και βρίσκεται 2.100 έτη φωτός μακριά από τη γη!

Στην πρώτη πραγματική πτήση του, η οποία διεξήχθη τον  Νοέμβριο του 2009 και διήρκεσε 10 ώρες, το μάτι του SOFIA κατέγραψε την υπέρυθρη εικόνα του Νεφελώματος του Ωρίωνα, και ένα σύμπλεγμα από νεαρά αστέρια που βρίσκονται 3.000 έτη φωτός μακριά από τη Γη.

Οι επιστήμονες προσπαθούν να προσδιορίσουν τη χημική σύνθεση αυτών των απομακρυσμένων περιοχών μέσω μιας τεχνικής γνωστής ως φασματοσκοπία, η οποία εκμεταλλεύεται το γεγονός ότι οι διαφορετικοί τύποι υλικών απορροφούν διάφορα τμήματα του φάσματος που παράγεται από μια δεδομένη πηγή ενέργειας, στην περίπτωση αυτή, οι νέοι αστερισμοί.

Η ομάδα ψάχνει για μόρια όπως μεθάνιο, αμμωνία, μυρμηκικό οξύ, μεθανόλη και φορμαλδεΰδη. Για όλα τα συστατικά που περιέχονται στη συνταγή για να γίνουν οι δομικές μονάδες της ζωής, δηλαδή τα αμινοξέα.

"Θέλουμε να ανακαλύψουμε από που ήρθε και πως διαμορφώθηκε η απαραίτητη ύλη για τη ζωή. Και δεδομένου ότι συνέβει εδώ και χρόνια στο δικό μας ηλιακό σύστημα, αναρωτιόμαστε θα μπορούσε να συμβεί άραγε και κάπου αλλού";  θα απαντήσει σε μια συνέντευξη ο υπεύθυνος του προγράμματος, αστροβιολόγος Douglas Whittet.

Επιχειρήσεις που έχει συμμετοχή ο Μανώλης Αντιμησιάρης:

Με το αεροσκάφος DC-8 το 2008 έχει αναπτυχθεί σε διάφορες εκστρατείες εναέρια επιστήμης, συμπεριλαμβανομένης της επιχείρησης IceBridge πάνω από την Ανταρκτική.

Η Επιχείρηση IceBridge της αμερικανικής διαστημικής υπηρεσίας (ΝΑΣΑ) έχει αναλάβει και πραγματοποιεί τη μεγαλύτερη και λεπτομερέστερη ως σήμερα από αέρος καταγραφή των πολικών πάγων του πλανήτη.

Πρόκειται για ένα εξαετές πρόγραμμα το οποίο ξεκίνησε το 2009 και, με την ολοκλήρωσή του, αναμένεται να προσφέρει μια χωρίς προηγούμενο τρισδιάστατη απεικόνιση των παγετώνων, των παγοκρηπίδων και των θαλάσσιων πάγων της Αρκτικής και της Ανταρκτικής. Τα όργανα LIDAR του ερευνητικού αεροσκάφους βασίζονται κυρίως στην εκπομπή παλμών λέιζερ και προσφέρουν τρισδιάστατες απεικονίσεις.

Ο Μανώλης Αντιμισιάρης βρέθηκε και στο σημείο πτώσης του σκάφους Hayabusa  κοντά Αυστραλία. Το ιαπωνικό διαστημόπλοιο Hayabusa εκτοξεύτηκε με έναν πύραυλο M-V στις 9 Μαΐου 2003. Επιταχύνθηκε με ένα πέρασμα από τη Γη τον Μάιο του 2004 και έφθασε το στόχο του, τον αστεροειδή Itokawa, στις 12 Σεπτεμβρίου 2005, μετά από ταξίδι περίπου 2 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων.

Τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο του ίδιου έτους, το Hayabusa ολοκλήρωσε τις μετρήσεις του στον Itokawa και έκανε δύο προσγειώσεις το Νοέμβριο για να συλλέξει δείγματα.

Το Ιαπωνικό διαστημικό σκάφος, μετά από ένα ταξίδι 7 ετών, εισήλθε 12/6/2010 στην ατμόσφαιρα της Γης και προσγειώθηκε στην έρημο Woomera της Αυστραλίας.

Ο Απερίτης πιλότος έχει ακόμη έναν σπουδαίο ρόλο, συμμετέχει συχνά σε διαδραστικές ενημερωτικές συναντήσεις και παρουσιάζει στους συμμετέχοντες το κέντρο της ΝΑΣΑ, τα αεροσκάφη, και εξηγεί τη σπουδαιότητα των αποστολών και των προγραμμάτων.

"Ήξερα ότι η NASA άγγιζε τόσα πολλά πράγματα στην καθημερινή ζωή μας, αλλά δεν είχα συνειδητοποιήσει πόσο πολύ δουλειά κάνουν στην παρακολούθηση του περιβάλλοντος και τη μείωση των εκπομπών αερίων". Θα πει ένας από τους συμμετέχοντες στο τέλος του ενημερωτικού προγράμματος, ενώ ο Μανώλης Αντιμησιάρης που χαίρεται ιδιαίτερα όταν οι επισκέπτες είναι παιδιά, θα μας μεταδώσει την ελπίδα:   "Οι μελλοντικές εξελίξεις θα φέρουν αποτελεσματικά αεροσκάφη που θα καίνε λιγότερα καύσιμα, θα πετούν ταχύτερα και το άμεσο αποτέλεσμα θα είναι η λιγότερη ρύπανση".

Ο Manny έχει κυκλώσει πολλές φορές τον πλανήτη, όμως δεν ξεχνά και λατρεύει τη Κάρπαθο, τους ανθρώπους, την οικογένεια του και φυσικά τις παραλίες!

Ο Αμερικάνος αστρονόμος Κάρλ Σαγκάν έλεγε συχνά ότι είμαστε φτιαγμένοι από αστερόσκονη, αφού τα στοιχεία που αποτελούν το σώμα μας δημιουργούνται στο εσωτερικό των άστρων και στις υπερκαινοφανείς εκρήξεις, και συνέχισε να μας καταπλήσσει:

"Το όνειρο της ανθρωπότητας να φτάσουμε τα άστρα να τα ψηλαφίσουμε γίνεται καθημερινά πραγματικότητα, εδώ πάνω στον δικό μας πλανήτη. Κόψτε ένα λουλούδι. Δοκιμάστε κάποιο φρούτο. Χαϊδέψτε το πρόσωπό σας. Όλα αυτά είναι κομμάτια κάποιου άστρου".

Αλλά και ο Γ.Γραμματικάκη, όπως γράφει στο βιβλίο του "Η αυτοβιογραφία του φωτός": "Μπορεί να μοιάζει με γοητευτικό παραμύθι, αλλά είμαστε φτιαγμένοι από αστερόσκονη και τη ζωή μας την οφείλουμε στον θάνατο κάποιου άστρου".

Στις φωτογραφίες του καρπάθιου Manny Antimisiaris ξεχωρίζει το λαμπερό ειλικρινές χαμόγελο του, είναι ακόμη ένας σπουδαίος πρεσβευτής της χώρας μας, τιμά σταθερά την Κάρπαθο κάθε στιγμή μέσα στις απίθανες πτήσεις του γύρω από τον πλανήτη.

-Μανώλη υπάρχουν άλλοι κόσμοι μακριά από το δικό μας;

Ήταν η τελευταία ερώτηση στον καρπάθιο πιλότο, που συνεχίζει να ξεπερνά τα σύννεφα, με τη κρυφή ελπίδα να φωτίσει την αιώνια ανθρώπινη απορία.

Και εκείνος απαντά σιβυλλικά:

"Ποιος ξέρει, μόνο ο Θεός μπορεί να ξέρει. Θα βρούμε την απάντηση όταν Εκείνος αισθανθεί ότι εμείς είμαστε πια έτοιμοι"!

Manolis Dimellas